• Hotline: 1900 8913
    • Nhánh 1: Liên hệ sản xuất kinh doanh thực phẩm chức năng và thực phẩm bảo vệ sức khỏe
    • Nhánh 2: Liên hệ sản xuất kinh doanh mỹ phẩm từ dược liệu
    • Nhánh 3: Liên hệ phòng khám Viện Y học bản địa Việt Nam
    • Nhánh 4: Liên hệ hợp tác nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ
    • Nhánh 5: Liên hệ du lịch dược liệu Tả Phìn Hồ - Hà Giang
    • Nhánh 6: Liên hệ Bs Hoàng Sầm
Chia sẻ bài viết
Cỡ chữ Nhỏ Lớn

Nhịp sinh học với sức khỏe và dùng thuốc của con người

Hoạt động của mọi cơ thể sống không phải lúc nào cũng giống nhau, có khi mạnh, khi yếu, khi nhanh, khi chậm. Những thay đổi này nhiều khi xảy ra rất đều đặn và liên tiếp nhau theo chu kỳ - vì thế được người ta gọi là nhịp sinh học.

   Hoạt động của mọi cơ thể sống không phải lúc nào cũng giống nhau, có khi mạnh, khi yếu, khi nhanh, khi chậm. Những thay đổi này nhiều khi xảy ra rất đều đặn và liên tiếp nhau theo chu kỳ - vì thế được người ta gọi là nhịp sinh học.

   Trong vòng 30 – 40 năm trở lại đây, nhiều công trình nghiên cứu đã phát hiện có đến hàng trăm loại biến đổi mang tính chu kỳ ở nhiều loại động vật, kể cả con người. Từ đó tạo tiền đề cho một môn khoa học mới ra đời, có tên là “ thời sinh học” (Chronobiologie), chuyên nghiên cứu những đặc điểm về thời gian của các hiện tượng sinh học.

  * Chu kỳ hoạt động mang tính thời gian

   Qua nghiên cứu nhịp ngày đêm, các nhà khoa học nhận thấy rằng: trong khoảng thời gian 1 giờ đêm giấc ngủ thường không sâu, dễ nhậy cảm với các cơn đau, lúc 2 giờ đêm – các bộ phận cơ thể hoạt động ở mức thấp nhất, riêng gan lại hoạt động tích cực để thải độc ... đến 9 giờ sáng – là thời điểm tinh thần hưng phấn, sự nhậy cảm với cơn đau giảm, tim hoạt động hết công suất, khả năng làm việc tăng lên.

   Riêng với người cao tuổi cơ thể không còn khả năng thể hiện các nhịp ngày đêm bình thường được nữa, mặc dù các nhịp này có tính di truyền. Vì vậy giữa thức – ngủ của con người có sự thay đổi so với lúc còn trẻ.

   Trong các nghiên cứu người ta thấy: trong ngày, khả năng làm việc của cơ tim thường giảm đi 2 lần vào lúc từ 13 giờ đến 21 giờ, khi ngủ tim sẽ đập chậm hơn, vì thế lượng máu được bơm đi nuôi dưỡng cơ thể cũng giảm và huyết áp cũng giảm. Cường độ co bóp của tim và nhịp đập tim thấp nhất vào lúc gần sáng (cuối giấc ngủ), khi đó có hiện tượng máu tụ lại ở phổi nhiều. Điều này giải thích được hiện tượng những người bị viêm phổi hay người cao tuổi lại thường hay ho về gần sáng.

   Người ta còn nhận thấy huyết áp thường cao nhất vào lúc 18 giờ, thấp nhất lúc 8- 9 giờ. Nhãn áp tăng vào buổi sáng và giảm vào buổi chiều. Ban ngày tiểu tiện nhiều hơn ban đêm. Nhịp sinh học không chỉ theo nhịp ngày đêm, mà nó còn theo tháng, theo mùa ... như: lông, tóc mọc nhanh nhất vào tháng 9, chậm nhất vào tháng giêng, tim đập mạnh nhất vào mùa hè và yếu nhất vào mùa đông, huyết cầu tố, thể tích hồng cầu, protein huyết tương, nồng độ Clo trong máu ... cho các số liệu cao nhất là về mùa nóng.

 * Ứng dụng nhịp sinh học để chọn thời điểm dùng thuốc

   Qua nghiên cứu nhịp sinh học người ta nhận thấy sự chuyển hóa các chất trong cơ thể không phải lúc nào cũng giống nhau, các enzym hoạt động theo nhịp 24 giờ, lúc mạnh lúc yếu, cho nên khi chúng ta đưa thuốc vào cơ thể để phòng hoặc chữa bệnh cũng cần theo nhịp sinh học này, từ đó đã hình thành một bộ môn khoa học mang tên “dược lý thời khắc” (chronopharmacologie ).

   Từ lâu, trên lâm sàng người ta đã biết khi tiêm Strophantin vào chiều tối sẽ có hiệu lực hơn là dùng tiêm vào ban ngày. Hoặc khi dùng thuốc như thuốc ngủ, thuốc lợi tiểu, Strycnin ... cũng tác dụng mạnh hơn vào buổi chiều. Thuốc Penicillin tiêm vào buổi chiều tối bao giờ cũng cho nồng độ cao hơn và tốt hơn so với tiêm vào buổi sáng hay ban ngày. Nhưng ngược lại các thuốc giải phóng Adrenalin lại tác dụng đến hệ cơ phế quản vào buổi sáng hơn buổi chiều. Hoặc như Nhân sâm tác dụng mạnh nhất vào hệ thần kinh trung ương vào mùa thu, mùa đông và thấp nhất vào mùa hè, mùa xuân và còn nhiều loại thuốc khác nữa.

   Hiện nay người ta đã biết đến hơn 100 nhịp sinh học ngày đêm ở người, từ đó lấy làm cơ sở để tính toán thời điểm sao cho các thuốc có thể phát huy được tác dụng tốt nhất.

Doctor SAMAN

TS.BS cao cấp Ngô Quang Trúc

Viện Y học bản địa Việt Nam

0 bình luận

Nhân một trường hợp xơ gan cổ trướng ở xã Đản Ván - Hoàng Su Phì - Hà Giang

Lèng Lao Niên sinh năm 1975 quê quán Đản Ván - Hoàng Su Phì - Hà Giang. Theo như bệnh nhân chia sẻ ông phát hiện mình mắc...

Teo não – nguyên nhân và điều trị

Teo não là một hội chứng của nhiều bệnh ảnh hưởng đến sự tồn tại và hoạt động bình thường cũng như kích thước não. Phần lớn trên...

Bài thuốc nam hiệu quả với u nang buồng trứng

U nang buồng trứng là hiện tượng Nang buồng trứng của nữ giới phát triển thành một khối u bất thường. Khối u này thường làm rối loạn...

Lupus ban đỏ hệ thống, nhân một trường hợp hướng đi từ thuốc Nam

Vào giữa tháng 5 năm 2014 phòng khám Viện Y học bản địa Việt Nam tiếp nhận bệnh nhân Triệu Văn Slìn, quê xã Tri Lễ, huyện Văn...

Hội chứng nôn mửa chu kỳ

Bệnh nôn mửa chu kỳ có thể sáu đến mười hai giờ/ lần nôn mửa, kéo dài như vậy trong 5-7 ngày trong một tháng, tháng sau lặp...