Chia sẻ bài viết

Tại sao đời là bể khổ phần 1: Tự Ngã và ba ông chủ

Sigmund Freud (tên đầy đủ là Sigmund Schlomo Freud;  Sinh ngày 6 tháng 5 năm 1856 – mất ngày 23 tháng 9 năm 1939) nguyên là một bác sĩ về thần kinh và tâm lý người Áo. Ông được công nhận là người đặt nền móng và phát triển lĩnh vực nghiên cứu về phân tâm học. Thuyết phân tâm của ông, thậm chí còn nổi...

Theo bác sỹ Sigmund Freud  “đời là bể khổ” dưới ánh sáng của thuyết phân tâm.


Một đầy tớ phục vụ 3 ông chủ, không khổ mới là chuyện lạ. Tại sao vậy? Nguồn cơn là từ những hiểu biết về thuyết phân tâm học.

 

đời là bể khổ

   Sigmund Freud (tên đầy đủ là Sigmund Schlomo Freud;  Sinh ngày 6 tháng 5 năm 1856 – mất ngày 23 tháng 9 năm 1939) nguyên là một bác sĩ về thần kinh và tâm lý người Áo. Ông được công nhận là người đặt nền móng và phát triển lĩnh vực nghiên cứu về phân tâm học. Thuyết phân tâm của ông, thậm chí còn nổi tiếng bằng hoặc hơn học thuyết tương đối của Anhxtanh, người cùng thời. Từ xưa người ta thường có câu cửa miệng than thở rằng: “ đời là bể khổ”, để than vãn những lúc gặp phải gian khó, trắc trở, hay những bất hạnh không may xảy ra trong cuộc sống hoặc những tham vọng, ước mơ (tiền tài, danh vọng, tình ái… ). Khi ước vọng quá cao, năng lực có hạn nên không đạt được v.v…  Sinh ra buồn chán, tiêu cực nên mới phát ra câu cửa miệng ấy. Song nguồn gốc của “đời là bể khổ”, tại sao?  Thì có mấy người trên thế gian này biết và hiểu được! Nhưng bác sỹ Freud đã cho chúng ta biết được phần nào về điều đó.


Freud nghiên cứu phần “hồn” của con người, “cái” chúng ta không thể nhìn và sờ thấy được, như vậy Freud đã nghiên cứu “cái khó nhất của cái khó ”. Ông đã đi sâu về tâm thần học và tâm lý học, đề xướng thuyết phân tâm học nổi tiếng (còn gọi là thuyết Freud), thuyết này có thể giải thích những điều hóc búa về tâm lý học con người. Freud nhận giải thưởng Goethe năm 1930.
Freud đã tìm hiểu nhân cách của con người, khi bàn về vấn đề “giải phẫu tâm lý nhân cách”, ông đã nêu ra các khái niệm về cái “ Tôi” (gọi Ngã) gồm có : Bản ngã – Tự ngã – Siêu ngã. Ông đã viết như sau : “ Có một câu cách ngôn nói rằng, một kẻ đầy tớ không thể đồng thời hầu hạ hai ông chủ” .Thế nhưng số phận của Tự ngã còn khốn khổ và đáng thương hơn, vì cùng một lúc nó phải hầu hạ ba ông chủ khắc nghiệt, theo đó lại phải biết dung hoà những chủ trương và yêu sách của các ông chủ đó. Quan điểm của những ông chủ vốn lại rất khác nhau, mâu thuẫn thường phát sinh, thậm chí còn nổ ra xung đột, và chẳng lạ gì, tự ngã thường không có đủ khả năng để hoàn thành nhiệm vụ của mình: Ba ông chủ mà Freud đề cập: là Bản ngã (ông chủ thứ nhất), Siêu ngã (ông chủ thứ hai) và Thế giới bên ngoài (ông chủ thứ ba).
Freud trong thời kỳ đầu đã đưa ra mô hình “cấu trúc tâm hồn” gồm có ba “thức” là : vô thức, tiền ý thức và ý thức. Tuy nhiên mô hình này vẫn chưa được đầy đủ, nó mới chỉ là loại mô hình phân bố theo không gian, một mô hình tĩnh. Để phản ánh chính xác hơn về động lực trong “cỗ máy tâm hồn”, Freud đã dùng ba “thức”: bản ngã, tự ngã và siêu ngã, để kiến tạo nên một “mô hình động lực nhân cách”, phản ánh chính xác hơn về hoạt động tâm lý vô cùng phức tạp của con người.

 

Học thuyết phân tâm quan niệm Bản ngã – tự ngã – siêu ngã thế nào?

 

+ Bản ngã : Bản ngã còn gọi là cái tôi bản năng, nó phân biệt cá nhân này với cá nhân khác, mang tính chất di truyền để đảm bảo tồn tại và duy trì giống nòi, và phát triển từ thế hệ này sang thế hệ khác, là thành phần lõi nhất của nhân cách. Bản năng mang tính chất rất mãnh liệt, mạnh mẽ trong cơ thể con người kể từ khi có tiếng “khóc” chào đời cho đến khi chết. Ngã trong phật học lại cho rằng ngã cũng biến đổi liên tục trong từng phần trăm giây, từng phút … Nên ngã là vô ngã, nó cấu tạo bởi Thọ, Tưởng, Hành, Thức nên Ngã trong phật học khác với Ngã trong tâm thần học.


+ Tự ngã : Là một bộ phận của của bản ngã đã được tiến triển mà hình thành. Trong quá trình con người lớn lên và trưởng thành, dưới tác động và ảnh hưởng của môi trường bên ngoài, của hiện thực cuộc sống xung quanh. (Tự ngã: theo tiếng Pháp là: moi , theo tiếng Anh là: ego ). Đó là những quan niệm về bản thân mình và những kinh nghiệm, nhận thức, thói quen đáp ứng thế giới bên ngoài. Tự ngã thuộc phần “ ý thức” và là phần “trung gian”, là chiếc “cầu nối” giữa bản ngã và thế giới bên ngoài.


+ Siêu ngã: Siêu ngã cũng được hình thành từ bản ngã. (Siêu ngã : tiếng Pháp là Sur – moi, tiếng Anh là Super – ego). Đó là một “ cái tôi ” cao hơn, đại biểu cho phần đạo đức và lương tâm của mỗi một con người, là cấu trúc tâm lý thượng tầng. Trong quá trình sinh sống, học tập, học hỏi, thực hành … siêu ngã được hình thành dần dần… dưới ảnh hưởng của cha mẹ, của gia phong, dòng họ, chủng tộc, dân tộc và của xã hội bên ngoài. Sau khi được tách ra từ bản ngã, siêu ngã trở thành một sức mạnh thậm chí lấn át bản ngã,  có thể hình dung đó là nhân cách của 1 cá thể, ổn định trong suốt cả cuộc đời của con người.
Tóm lược một cách đơn giản: Bản ngã là nguồn tình cảm mãnh liệt nhưng chưa được “ thuần phục”, siêu ngã đại diện cho đạo đức và lương tâm, còn Tự ngã tượng trưng cho “ ý thức” hay lý trí và sự thận trọng. Mỗi khi có thêm một phân tử mới thì cấu tạo tâm hồn lại có những biến động và trở nên phức tạp hơn. Và để hiểu được cách lý giải của Freud về cơ chế tạo ra những đau khổ trong cuộc sống con người, chúng ta sẽ tìm hiểu kỹ hơn về cái Tôi – Tự ngã cùng với 3 “ ông chủ ” của mình.

(còn nữa…)

Ngô Quang Trúc

Ts.Bs Cao cấp chuyên ngành Thần Kinh

Doctor SAMAN

0 bình luận

Nhân một trường hợp xơ gan cổ trướng ở xã Đản Ván - Hoàng Su Phì - Hà Giang

Lèng Lao Niên sinh năm 1975 quê quán Đản Ván - Hoàng Su Phì - Hà Giang. Theo như bệnh nhân chia sẻ ông phát hiện mình mắc...

Teo não – nguyên nhân và điều trị

Teo não là một hội chứng của nhiều bệnh ảnh hưởng đến sự tồn tại và hoạt động bình thường cũng như kích thước não. Phần lớn...

Bài thuốc nam hiệu quả với u nang buồng trứng

U nang buồng trứng là hiện tượng Nang buồng trứng của nữ giới phát triển thành một khối u bất thường. Khối u này thường làm rối loạn...

Lupus ban đỏ hệ thống, nhân một trường hợp hướng đi từ thuốc Nam

Vào giữa tháng 5 năm 2014 phòng khám Viện Y học bản địa Việt Nam tiếp nhận bệnh nhân Triệu Văn Slìn, quê xã Tri Lễ, huyện Văn...

Hội chứng nôn mửa chu kỳ

Bệnh nôn mửa chu kỳ có thể sáu đến mười hai giờ/ lần nôn mửa, kéo dài như vậy trong 5-7 ngày trong một tháng, tháng sau lặp...