Tại sao đời là bể khổ phần 3: Hãy là người đầy tớ khôn ngoan, cần mẫn và tận tuỵ của chính mình

Ông chủ thứ 3 của tự ngã:  thế giới thực tại

    – Người ta đã nói: con người  là “động vật cao cấp”, là “động vật xã hội”, và Các Mác đã từng nói: “Trong tính hiện thực của nó, bản chất con người là tổng hoà của các quan hệ xã hội”. Trong lịch sử phát triển của xã hội loài người, để cho con người có thể phát triển bình an và phát triển lành mạnh, xã hội buộc phải đặt ra hàng loạt những quy tắc sinh hoạt xã hội và cả những cấm đoán đối với con người. Vì vậy thế giới hiện thực, trên thực tế cũng là “tập hợp của những khế ước xã hội – cá nhân”. Quan hệ giữa con người và hiện thực, từ xưa cho đến nay vẫn luôn mang tính mâu thuẫn và tính nghịch lý với nhau.

 

   Đối với người đầy tớ tự ngã và ông chủ thế giới thực tại,  đây là quan hệ đầy mâu thuẫn và khó khăn. Khó khăn lớn nhất của tự ngã chính là điều hoà các loại quan hệ: điều hoà mong muốn của bản ngã với hiện thực cuộc sống đầy cản trở; điều hoà giữa ông siêu ngã cao thượng với ông bản ngã thấp hèn nhưng mạnh mẽ và với ông chủ thế giới thực khắc nghiệt bên ngoài. Khát vọng, ham muốn của con người là vô tận, nên bản ngã luôn đứng ở thế đối đầu với thế giới thực tại.

 

   Bản ngã hoạt động theo nguyên tắc “duy lạc”, khoái chí và thoả mãn , ham muốn của bản ngã nói chung trên thực tế là không thể chấp nhận. Cho nên tự ngã phải đứng ra hoà giải. Tự ngã có nhiệm vụ hoà giải, ức chế những xung động của bản ngã trong một phạm vi hoặc mức độ để khi biểu đạt ra ngoài sao cho xã hội có thể chấp nhận được. Tuy nhiên trong rất nhiều trường hợp bản ngã lại không chịu sự hoãn giải và chịu sự ức chế đó. Các xung động bản năng lại cứ bùng lên, điên cuồng, hòng thoả mãn cho bằng được những dục vọng tích tụ trong lòng của con người. Gặp phải tình huống đó, cái anh chàng “đầy tớ ” Tự ngã khốn khổ của chúng ta đành phải “làm việc” với “ông chủ” hiện thực, lảng tránh vấn đề chính, dùng lời lẽ ngon ngọt để che dấu sự thật: tự ngã nói với “ông chủ” thế giới thực tại rằng “chuyện này chẳng có gì là hệ trọng, đấy chẳng qua chỉ là vấn đề sinh hoạt, chẳng nên quá khắt khe như vậy…”

 

   Nhưng thực tế của cuộc sống thực tại chẳng dễ dàng chấp nhận như thế. Đằng sau của những lời biện bạch đầy hoa mỹ đó chỉ là sự đầu hàng, dối mình và dối người.

 

  Thân phận đầy tớ tự ngã thật là khổ và nhục biết bao. Đúng là sống trên đời chẳng ai có thể sống sung sướng và toại nguyện hoàn toàn, con người là một thể thống nhất, nhưng trong thể thống nhất ấy lại chứa đầy các mâu thuẫn, có như vậy con người mới tồn tại và phát triển được trong xã hội cũng như trong giới tự nhiên.. Nên trong cuộc sống mọi người thường hay nói đùa với nhau “đời là bể khổ” để động viên nhau, biết chấp nhận khi những “rủi ro” không may nó đến từ bên trong hay bên ngoài.

 

   Để cho con người bớt nỗi khổ đau vì lòng tham vô hạn của mình, đạo Phật đã khuyên dạy con người muốn có được hạnh phúc… phải từ bỏ được Tam độc: đó là Tham, sân, si… Phật cũng dạy rằng “kẻ thù lớn nhất của đời người là chính mình”. Những lời khuyên dạy đó rất khoa khoa học và cũng thâm thuý biết chừng nào ! Tôi xin được mượn lời Einstein đã đánh giá và nhận xét về Đạo Phật (mặc dù ông không phải là Phật tử và không theo đạo Phật) để thay cho lời kết của bài này: “Nếu có một tôn giáo nào đương đầu với các nhu cầu của khoa học hiện đại thì đó là Phật giáo. Phật giáo không cần xét lại quan điểm của mình để cập nhật hoá với những sáng kiến mới của khoa học, Phật giáo không cần phải từ bỏ quan điểm của mình để xu hướng theo khoa học, vì Phật giáo bao hàm cả khoa học cũng như vượt qua khoa học”.

 

Ai cũng vậy, mỗi chúng ta có 3 ông chủ cần hầu hạ và lại phải hoà giải, điều hoà các yêu cầu nhiều khi rất đối lập, rất mâu thuẫn và vô lý. Hy vọng rằng các bạn luôn là người đầy tớ khôn ngoan và cần mẫn của chính mình. Vì nếu không, ông chủ thực tiễn xã hội sẽ không tha mạng cho chúng ta đâu.

Ngô Quang Trúc

Ts.Bs Cao cấp chuyên ngành Thần Kinh

Doctor SAMAN

Đăng bình luận

Hãy chọn ô phía trên để xác nhận

Các bình luận trước đó