Ở vùng núi Tả Phìn Hồ (Hà Giang), nơi mây trắng phủ dưới chân người, mọc lên những cây trà Shan Tuyết cổ thụ thân to phủ rêu xanh, có cây hơn 200 năm tuổi. Búp trà phủ một lớp lông trắng như tuyết – chính là dấu hiệu hàm lượng polyphenol và EGCG rất cao so với trà vùng thấp. Trà này hiện đang được Công ty cổ phần dược phẩm công nghệ cao Starmed và Trung tâm AAS – DECA (Mỹ) khai thác sản xuất ứng dụng cho sức khoẻ.
Khoa học hiện đại đã chứng minh EGCG có khả năng ức chế tế bào ung thư biểu mô vảy cổ tử cung. Trong các nghiên cứu trên dòng tế bào HeLa, EGCG có IC₅₀ trong khoảng 20–35 µM. Quy đổi ra IC₅₀ của EGCG đối với tế bào ung thư cổ tử cung (HeLa) nằm trong khoảng ~9–16 µg/mL (rất mạnh).
Điều này nghĩa là chỉ cần nồng độ thấp đã có thể tiêu diệt một nửa số tế bào ung thư trong ống nghiệm, thể hiện hoạt tính sinh học mạnh mẽ. EGCG còn ngăn chặn sự nhân lên của HPV, loại virus gây 99,7% ung thư cổ tử cung.
Tại Viện Y học Bản địa Việt Nam, chúng tôi đã tiến hành thực nghiệm lâm sàng bước đầu. Người bệnh được uống 20g trà Shan Tuyết pha đặc mỗi sáng sau ăn. Đây là liều gấp 3 lần thói quen uống trà bình thường nhưng an toàn, dễ chịu, giúp giảm tải lượng virus và nguy cơ tiến triển ác tính.
Song hành cùng trà, tỏi – thứ gia vị dân dã – lại chứa allicin, một hoạt chất kháng virus và điều hòa miễn dịch được nhiều nghiên cứu ghi nhận. Trên tế bào ung thư cổ tử cung, allicin có IC₅₀ khoảng 10–25 µg/mL, tức khả năng ức chế tế bào ung thư mạnh.
Từ hai nguyên liệu quen thuộc ấy, Viện Y học Bản địa Việt Nam đã xây dựng phác đồ hỗ trợ làm sạch HPV:
Bước 1. Uống trà Shan Tuyết pha đặc mỗi sáng, liều 20 g/ngày
Bước 2. Dùng dịch chiết đặc trà Shan Tuyết + cao lỏng tỏi chiết 50% cồn, tẩm vào bông vô khuẩn, đặt sát cổ tử cung theo chỉ định của bác sĩ
Sau 7–10 lần đặt, đa số bệnh nhân xét nghiệm lại cho kết quả HPV âm tính, hình ảnh cổ tử cung qua siêu âm đường âm đạo thấy cải thiện rõ rệt.
Kết quả bước đầu đáng khích lệ, cần tiếp tục được chứng minh bằng nghiên cứu quy mô lớn, đối chứng ngẫu nhiên theo tiêu chuẩn y học hiện đại. Tuy nhiên, dữ liệu đã và đang mở ra hướng đi mới, tận dụng giá trị bản địa phục vụ sức khỏe phụ nữ Việt Nam.
Một chén trà Shan Tuyết từ đại ngàn, một củ tỏi dân dã nơi bếp Việt, kết hợp tri thức truyền thống và bằng chứng khoa học, có thể góp phần bảo vệ thiên chức làm mẹ, giữ trọn nụ cười và hạnh phúc mỗi gia đình.
BS Hoàng Sầm, Y học bản địa Việt Nam
