Mãng cầu xiêm (ANNONA MURICATA (L.) hay còn gọi là na xiêm, được phân bố rộng rãi khắp Đông Nam Á, Nam Mỹ, và các khu vực rừng mưa nhiệt đới của Châu Phi. Quả Mãng cầu xiêm có vị ngọt và chua – là một thức uống bổ dưỡng hàng ngày. Mãng cầu xiêm có tác dụng chống nhiễm khuẩn, nhiễm nấm, hạ huyết áp, chống viêm, giảm đau, hạ sốt, … nên được sử dụng để điều trị các bệnh về hô hấp, da, ký sinh trùng, tẩy giun, điều trị tiểu đường, v.v. Bộ phận có thể sử dụng gồm hạt, lá, vỏ cây, rễ, và lá cây.
Gần đây, cây Mãng cầu xiêm đã cho thấy hoạt tính chống ung thư tiềm năng do liên quan đến khả năng gây độc tế bào chọn lọc đối với các tế bào ung thư và tác động thông qua nhiều cơ chế khác nhau. Cụ thể:
- Ức chế enzym MMPs (MMP-2, MMP-9): enzym này thúc đẩy quá trình di căn, xâm lấn và tiến triển của ung thư
- Chiết xuất từ quả, thân, hạt, cành non ức chế MMPs ở tế bào sarcoma xơ HT1080 → ngăn chặn sự xâm lấn và tiến triển của ung thư.
- Annomuricin E cũng làm rối loạn MMPs ở tế bào đại trực tràng HT-29.
- Gây ngừng chu kỳ tế bào tại pha G0/G1: ngăn tế bào ung thư nhân lên
- Chiết xuất từ lá, cành, rễ làm ngừng chu kỳ và tạo ROS, ức chế tế bào bạch cầu HL-60 và tế bào ung thư phổi A549.
- Kích hoạt quá trình chết tế bào theo chương trình (apoptosis): tiêu diệt tế bào ung thư liên quan đến tăng các protein kích hoạt quá trình này trong tế bào
- Dịch chiết từ lá làm tăng Bax, giảm Bcl-2, caspase -3, -9, ở A549, COLO-205 (đại trực tràng), MDA-MB-231 và MCF-7 (vú)
- Annomuricin E: kích hoạt caspase-3, -7, -9, gây rò rỉ cytochrome c.
- Annonacin: tăng caspase-3, gây phân mảnh DNA ở tế bào ECC-1, HEC-1A (nội mạc tử cung).
- Ức chế sự tăng sinh tế bào ung thư: ngăn tế bào ung thư nhân lên
- Flavonoid + acetogenin trong lá ức chế dòng PC-3 (tuyến tiền liệt).
- Các hợp chất riêng lẻ (annomuricin E, annonacin) cũng có hiệu quả.
Nhìn chung, nồng độ ức chế các tế bào ung thư của các dịch chiết rất thấp chỉ từ 5 µg/mL. Tế bào ung thư máu, phổi và vú nhạy cảm nhất với dịch chiết cồn từ lá. Trong khi tế bào ung thư tuyến tiền liệt ít nhạy cảm nhất.
Khuyến nghị: Bệnh nhân ung thư nên dùng dịch chiết cồn từ lá Mãng cầu xiêm để hỗ trợ tiêu diệt và chống di căn tế bào ung thư với liều cần được tham khảo ý kiến của người có chuyên môn.
Nhóm biên tập và đưa tin: Hoàng Sầm, Nguyễn Hương, Ma Thị Hoàn và Vũ Thị Thanh Hằng.
