Rắn cắn, sơ cứu và thuốc chữa rắn cắn có ở Tả Phìn Hồ - Hà Giang

  • Tác giả: BS. Hoàng Sầm
  • Đăng ngày: 02/11/2016
  • Chuyên mục: Phương pháp dân gian
  • Lượt xem: 897

Đã lâu, vì bận làm dự án, lo lắng từng đêm nên không có dịp viết đều như trước. Nhân hôm 29.10.2016 trong quá trình thực hiện chiến dịch trồng cây Thảo quả trong chương trình của dự án, không may, cháu Lý Vàn Siểu, con ông Lý Chàn Quấy bị rắn độc cắn – tuy việc xử trí có phần lúng túng, nhưng may có Bs Hòa và mấy y sỹ tại đó sơ cứu đúng và kịp thời nên hôm nay, ngày thứ 2, cháu đã ổn. Tôi viết, in ra phát đến tay người dân bài này để nhằm hướng dẫn, tiến tới tập huấn sớm thuốc chữa rắn cắn và sơ cứu tại chỗ khi bị rắn cắn, đối tượng đọc hướng tới đồng bào miền núi Hà Giang và đặc biệt bà con vùng Nậm Ty, Thông Nguyên, Tân Lập, Thượng Sơn, Hồ Thầu, Bản Péo … và những địa danh xa bệnh viện, có đặc điểm môi sinh cho động thực vật tương tự tham khảo, ứng dụng trong điều kiện cụ thể.

Khi đi rừng không may bị rắn cắn lập tức làm nhưng việc sau:

  1. Đánh đập chết rắn nếu có thể, nhưng không cố đuổi theo, để xác định loài cho việc dùng huyết thanh đặc hiệu khi tới bệnh viện.
  2. Lập tức xé quần áo, hay túi vải hoặc dây cao su xe máy, hoặc dây rừng… ga rô tạm thời phía trên vết thương 5cm, nhớ không quấn buộc quá chặt nhưng quấn càng nhiều vòng càng tốt. Vì như vậy có giá trị bất động cục bộ để hạn chế lượng chất độc tràn vào hệ thống tuần hoàn.
  3. Gọi người hỗ trợ, rạch vết thương hình chữ thập, mỗi chiều 1cm, nhờ người dùng miệng hút máu nhiễm độc ra nhiều lần.
  4. Tìm nhổ lấy 50gam rễ cây viễn chí (dân Tả Phìn Hồ gọi là Chò Chang Ngưu), tức khoảng nửa lạng, có rất sẵn trong rừng tước bỏ lõi củ, lập tức nhai nuốt lấy nước, bã đắp vào vết rắn cắn buộc lại.
  5. Hoặc lấy khoảng 1 lạng củ xẹ, lá xẹ có rất sẵn trong rừng nhai nuốt nước rồi đắp bã.
  6. Hoặc lá đu đủ, lá dứa dại cũng làm như trên.
  7. Hoặc vắt nước quả chanh vào vết thương và nhai nốt hạt chanh, ước chừng 5-6 quả.
  8. Hoặc tìm có chỉ thiên, lan kim tuyến, lá gang, cây bồ cu vẽ bên bờ suối, ven rừng … nhai uống nước và đắp bã.
  9. Khẩn trương nhờ người đưa về cơ sở y tế để tiếp tục điều trị.
  1. Tháo, nới garo lui lên trên, mỗi lần 5cm, nên thay bằng băng ép chặt vừa phải để tránh hoại tử chi thể.
  2. Đánh giá theo dõi sát sao các dấu hiệu sinh tồn: mạch, huyết áp, nhịp thở, thân nhiệt, lượng nước tiểu và các dấu hiệu khác…
  3. Dùng nhóm cocticoide có sẵn như depersolone, dexamethasone, solumedrol … đường tĩnh mạch liều cao pha với dịch truyền ringer lactat hoặc nước muối sinh lý 0,9% truyền 80 – 120 giọt/phút.
  4. Pha thuốc tím (KMnO4, vẫn dùng rửa rau) 04 gam/100ml nước cất hoặc nước sôi để nguội, tiêm dưới da xung quanh vết thương 10cm.
  5. Dùng các thuốc trợ tim, chống nhiễm độc thần kinh, chống tan huyết… có thể dùng ngay vitamin C liều cao
  6. Uống nhiều nước, ngay lập tức khoảng 1 lít muối sinh lý hoặc nước thường, có thể dùng ngay thuốc lợi tiểu để chống suy thận do tiêu sợi huyết cấp.

Các vị thuốc nêu trên đều có men Protease nên tiêu Enzym và các protein của nọc rắn.

Dưới đây là ảnh của các vị thuốc trên để làm cơ sở nhận biết nhanh khi đang trong rừng.

Kết quả hình ảnh cho viễn chí

Hình ảnh cây Viễn chí có nhiều ở Tả Phìn Hồ - Hà Giang.

Cây viễn chí, đồng bào Mán (dao) ở tả phìn hồ, hà giang gọi là Chò chang ngưu, đã được bác sỹ K. Eogh ghi vào cuốn “Thảo dược Ai-Len” năm 1735. Bắc Mỹ, loài  Polygala senega cũng là cây viễn chí được BS. Alexander Garden ghi chép lại năm 1768: Rễ viễn chí này có tác dụng kích thích lên màng nhầy phế quản, kích thích ho để đẩy đờm ra khỏi ngực, làm dịu tim và là cây thuốc bổ thần kinh, ngoài ra rễ còn là vị thuốc chống viêm và chữa rắn cắn tốt nhất trong số các phương thuốc bào chế từ cây cỏ.

 

Hình ảnh cây Phèn đen

Cây phèn đen có tên khoa học là Phyllanthus reticulatus Poir., Họ Thầu dầu – Euphorbiaceae hay dân gian còn gọi cây phèn đen với tên khác là Nỗ, Tạo phan diệp. Bản than tôi đã dùng cây thuốc này chưa rắn cắn cho nhiều người, kết quả tốt.

 

Củ xẹ còn gọi là ngải tiên hoặc gừng lyly vô cùng nhiều ở Tả Phìn Hồ.

Tên khoa học là hecdychium conaroryum Koenig. Tác dụng chữa rắn cắn do có khả năng tiêu men hyaluronidase của nọc rắn, ngoài ra còn chữa ung thư phổi tế bào nhân nhỏ.

 

Cỏ chỉ thiên, elephantopus spicatus

 

 

Bác sỹ Hoàng Sầm

Chủ tịch Viện Y học bản địa Việt Nam

 

 

Doctor SAMAN

Đăng bình luận

Hãy chọn ô phía trên để xác nhận

Các bình luận trước đó