Trên vùng núi cao Tả Phìn Hồ, nơi sương mù bảng lảng quanh năm, Viện Y học bản địa Việt Nam đã gây trồng nhiều cây thuốc quý, trong đó nổi bật là Cát cánh (Platycodon grandiflorus) – một loại dược liệu quen thuộc trong Đông y với công dụng chữa ho, tiêu đờm, kháng viêm. Nhưng không chỉ có vậy, ngày nay khoa học hiện đại đã phát hiện ra rằng Cát cánh còn có khả năng chống lại nhiều dòng ung thư khác nhau.
Hoạt chất chính của Cát cánh là Platycodin D, một loại saponin có khả năng ức chế sự phát triển của tế bào ung thư và gây chết tế bào theo chương trình (apoptosis). Qua nhiều nghiên cứu trong và ngoài nước, Platycodin D đã thể hiện hiệu quả đáng kể đối với các dòng tế bào ung thư như gan, phổi, dạ dày, tuyến tiền liệt, vú và nội mạc tử cung.
- Trong nghiên cứu đầu tiên, Platycodin D cho thấy khả năng ức chế mạnh mẽ sự phát triển của tế bào ung thư gan BEL-7402 ở người, đặc biệt hiệu quả hơn khi kết hợp với thuốc ức chế autophagy. Các con số IC50 lần lượt là 37,70; 24,30 và 19,70 μmol/L sau 24, 48 và 72 giờ, cho thấy khả năng tác động ngày càng mạnh mẽ theo thời gian.
- Nghiên cứu thứ hai chỉ ra Platycodin D ức chế đến 95% tế bào ung thư phổi không tế bào nhỏ, đặc biệt qua cơ chế tác động lên con đường truyền tín hiệu JNK1/AP-1/PUMA – một cơ chế quan trọng trong việc kích hoạt quá trình chết tế bào ung thư.
- Với ung thư nội mạc tử cung, Platycodin D giúp kìm hãm sự di cư và xâm lấn tế bào, đồng thời điều hòa con đường tín hiệu PI3K/Akt thông qua tăng biểu hiện ADRA2A – một gen bị giảm hoạt động trong các tế bào ung thư.
Tổng kết lại, những khám phá khoa học này cho thấy tiềm năng lớn của Cát cánh – một cây thuốc Nam giản dị nhưng đầy sức mạnh, không chỉ trong y học cổ truyền mà còn trong điều trị ung thư hiện đại. Nghiên cứu được thực hiện bởi nhóm các nhà khoa học gồm Hoàng Sầm, Nguyễn Thị Hương, Ma Thị Hoàn và Vũ Thị Thanh Hằng đã mở ra hy vọng mới cho việc ứng dụng dược liệu bản địa trong y học lâm sàng hiện đại.
